Matarvenjur mótast í skólanum

Hollur matur í skólum getur hjálpað börnum að þróa með sér heilbrigðar matarvenjur alla ævi samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni (WHO) sem gaf í upphafi þessa árs út nýjar alþjóðlegar leiðbeiningar um hvernig skuli skapa heilbrigt skólaumhverfi.

Áætlað er að um 466 milljónir barna um allan heim fái skólamáltíðir en víða eru takmarkaðar upplýsingar um næringargildi matarins.

Á Íslandi er Embætti landlæknis faglegur ráðgjafi stjórnvalda um næringarmál og birtir ráðleggingar um mataræði og ráðlagða dagskammta næringarefna í samvinnu við helstu sérfræðinga á sviði næringar hér á landi.

Skólamatur framleiðir hollar og næringarríkar máltíðir sem samræmast ráðleggingum Embættis landlæknis um næringu barna á leik- og grunnskólaaldri. Við leggjum áherslu á gæði, fjölbreytni og öryggi í allri okkar matargerð og næringargildi matseðla er vandlega útreiknað.

Á heimasíðu Skólamatar má finna matseðil hverrar viku fyrir sig ásamt upplýsingum um meðlæti, ávexti, grænmeti og næringargildi. Viðmið um magn ákveðinna þátta er varða næringargildi er ávallt mælt sem meðaltal viku. Þannig geta ákveðnir þættir verið yfir viðmiðum einn dag en undir þann næsta. Er þetta gert til að auka möguleikann á fjölbreytni í fæðuvali og úrvali rétta.

Matarvenjur byrja að mótast snemma

Börn eyða stórum hluta dagsins í skólanum sem gerir hann að mikilvægu umhverfi til að móta matarvenjur alla ævi og draga úr ójöfnuði í bæði heilsu og næringu. Fyrir sum börn eru skólamáltíðir næringarríkasta máltíð dagsins og því eru skólamáltíðir stór þáttur í því að bæta gæði heildarmataræðis barna, sérstaklega barna sem hafa ekki aðgang að hollum máltíðum heima.

Matarvenjur byrja að mótast snemma á ævinni og hollur og fjölbreyttur matur frá unga aldri leggur grunninn að góðum matarvenjum en það getur tekið börn allt að 15 skipti að venjast nýjum mat. Því er mikilvægt að innihald skólamáltíða sé stöðugt og að reglulega sé boðið upp á fisk, grænmeti og aðra hollustu sem börnum líkar kannski ekki í upphafi en með tímanum verður eðlilegur og jafnvel eftirsóttur hluti af mataræði þeirra.

Frá árinu 2006 hefur meðlætisbar verið í boði með öllum okkar máltíðum, en með þessari framsetningu á grænmeti og ávöxtum hefur neysla þeirra margfaldast og er meðlætisbarinn orðinn órjúfanlegur partur af máltíðum Skólamatar.

Skólinn einstakur vettvangur

Máltíðir í skóla snúast ekki aðeins um að fá orku fyrir daginn. Þær eru einnig félagsleg stund þar sem börn læra samskipti, tillitsemi og sameiginlegar venjur. Skólinn er einstakur vettvangur í þessu samhengi. Þar borða börn saman í skipulögðu umhverfi

sem skapar tækifæri til að kynna fyrir þeim nýjan mat sem þau myndu annars kannski ekki smakka. Ef börnin sjá skólafélaga sína borða og njóta ákveðinna matvæla eru þau líklegri til að prófa og smakka þau sjálf og. Félagslegar fyrirmyndir geta því annaðhvort stutt við heilbrigðar venjur eða styrkt óhollar venjur.

Til framtíðar

Rannsóknir og reynsla sýna að matarvenjur sem myndast í æsku hafa varanleg áhrif. Börn sem venjast fjölbreyttum og næringarríkum mat eru líklegri til að halda þeim venjum síðar á ævinni.

Umræða um mat í skólum snýst oft um einstaka máltíð eða einstakan dag. Stærri myndin er sú að skólaárin eru tími þar sem grunnur er lagður að venjum sem geta haft áhrif á heilsu og líðan til framtíðar.

Matarvenjur barna mótast því ekki aðeins heima fyrir heldur líka í skólanum. Dag eftir dag, máltíð eftir máltíð.